Wanneer de vakbonden op straat komen voor meer koopkracht en rechtvaardigheid, duurt het meestal niet lang vooraleer de werkgeversorganisaties de alarmbel luiden. In een recent opiniestuk getiteld "Betogen met onrealistische eisen", hanteert Voka-hoofdeconoom Bart Van Craeynest zijn vertrouwde recept: selectief shoppen in macro-economische data om elke sociale eis als een gevaar voor de welvaart af te schilderen.
Het is een fascinerende academische oefening in tunnelvisie. Door cruciale parameters zoals arbeidsproductiviteit, bedrijfssubsidies, onwerkbaar werk en historische winstmarges simpelweg te negeren, wordt een doembeeld gecreëerd waarin enkel het verlagen van de kosten voor bedrijven de heilige graal is. Laten we als wetenschappers met een solidair hart de vijf hoofdclaims uit het stuk eens toetsen aan de volledige economische realiteit.
1. De mythe van de onhoudbare loonkosten
"In de privésector liggen de loonkosten 30% hoger dan in de eurozone."
Kijken naar absolute loonkosten zonder te kijken naar wat die arbeid opbrengt, is intellectueel oneerlijk.
- Wereldkampioen productiviteit: Belgische werknemers behoren tot de meest productieve ter wereld. Volgens cijfers van Statistiek Vlaanderen bedroeg de arbeidsproductiviteit in 2024 maar liefst 105.500 euro koopkrachtstandaard[1]. We kosten veel, maar brengen per uur ook gigantisch veel op. De loonkost per eenheid product is in België dan ook volstrekt concurrentieel.
- Het verzwegen subsidie-infuus: Het artikel verzwijgt de massale loonsubsidies. Volgens Denktank Minerva liep de overheidssteun aan privébedrijven op tot 51,9 miljard euro [2]. De 'hoge loonkost' is dus een papieren werkelijkheid die door de belastingbetaler stevig wordt meegefinancierd.
2. De mythe van de "luie" oudere werknemer
"We stoppen bij de vroegste met werken (61,5 jaar). Een pensioenmalus is noodzakelijk."
Van Craeynest negeert dat de uitstroom vóór 65 vaak een medische noodzaak is, geen luxe-keuze.
- Ziekte in plaats van pensioen: Data van het RIZIV tonen aan dat honderdduizenden werknemers uitvallen met burn-outs en fysieke klachten door onwerkbaar werk [3].
- Arbeidsduurvermindering: In plaats van mensen te beboeten die niet meer kunnen, zou men beter kijken naar de voordelen van kortere werkweken, die de productiviteit verhogen en uitval verminderen [6].
3. De mythe van de zwaarst belaste vermogens
"De inkomsten uit belastingen op vermogen zijn al de hoogste van Europa."
Dit is statistische goochelarij. De genoemde 25 miljard euro bestaat grotendeels uit transactietaksen op woningen voor gewone gezinnen. Het echte financiële kapitaal blijft in België grotendeels buiten schot door het ontbreken van een meerwaardebelasting.
4. De mythe van de bloedende bedrijven
"Onze economie staat onder druk, de jobcreatie valt stil."
Ondanks de klaagzang hebben de Belgische bedrijven de afgelopen jaren historische winstmarges gekend, piekend tot wel 45% [5]. Zij hebben buffers opgebouwd terwijl de werknemer de prijzen in de supermarkt zag exploderen. De indexering is geen cadeau, maar een noodzakelijk schild voor de koopkracht.
5. De mythe van de onbetaalbare overheid
"We hebben de hoogste overheidsuitgaven. Besparen moet aan de uitgavenkant."
Besparen op sociale bescherming terwijl men 51,9 miljard euro aan 'bedrijfssteun' ongemoeid laat [2], is geen economische ratio, maar ideologische blindheid. Een solidaire samenleving investeert in mensen, niet enkel in de winstmarges van de top 10%.
Referentielijst
- Statistiek Vlaanderen (2024). Arbeidsproductiviteit in euro koopkrachtstandaard.
- Denktank Minerva (2024). Overheidssteun voor privébedrijven met winstoogmerk.
- RIZIV (2024). Statistieken langdurige arbeidsongeschiktheid.
- Nationale Bank van België (2024). Distributional Wealth Accounts.
- Nationale Bank van België (2023/2024). Verslagen over winstmarges en bedrijfsinvesteringen.
- B Lab Benelux (2024). Four-Day Workweek Trial results.